Centrum Dobrej Terapii
Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Bulimia – czym jest? Jakie są jej objawy?

Bulimia (zwana tez żarłocznością psychiczną) jest – obok anoreksji – jednym z najczęściej spotykanych zaburzeń odżywiania się. Może ona prowadzić do wielu niekorzystnych konsekwencji w zakresie zdrowia ogólnego i psychicznego oraz w obszarze pełnienia różnych życiowych ról. Objawy bulimii mogą znacząco obniżać jakość życia i prowadzić do istotnego cierpienia psychicznego. Obecnie dysponujemy skutecznymi metodami terapii i pomocy osobom cierpiącym na to zaburzenie.

Czym jest bulimia?

Bulimia jest przewlekłym zaburzeniem odżywiania się, w przebiegu którego występują epizody nadmiernego objadania się, po którym następują zachowania mające na celu redukcję wagi. Zaliczyć do nich można prowokowanie wymiotów lub zmuszanie się do bardzo restrykcyjnej diety. Bulimia powiązana jest z zupełnym brakiem kontroli dotyczącym jedzenia. Osoby chore potrafią spożyć nawet parę tysięcy kalorii w ciągu godziny. Po takim epizodzie następuje poczucie wstydu, które wiąże się z potrzebą „pozbycia” się spożytego jedzenia i zmniejszenia wagi.

Takie cykle związane z kompulsywnym jedzeniem, a następnie przeczyszczaniem mogą odbywać się nawet kilka razy w ciągu tygodnia.

Kto może zachorować na bulimię?

Pierwsze objawy zaburzenia zwykle pojawiają się później niż w przypadku anoreksji – zazwyczaj ma to miejsce około 20 roku życia. Bulimia występuje istotnie częściej wśród kobiet, niż wśród mężczyzn. Szacuje się, że w ciągu całego życia jej objawy mogą rozwinąć nawet u 2% kobiet. W przypadku braku leczenia objawy mogą się utrzymywać do 40. roku życia. Zauważono korelację między nadmierną dbałością o wygląd i kompulsywnym uprawianiem sportów a podatnością na bulimię.

Jakie są objawy?

Podstawowym objawem bulimii są epizody objadania się, które charakteryzują się jedzeniem dużej ilości pokarmu w krótkim czasie. Towarzyszy temu poczucie braku kontroli. Powyższe epizody często powiązane są z uczuciem wstydu, w związku z tym, osoby chorujące często jedzą w ukryciu lub w porze nocnej. Mogą być poprzedzone okresem głodzenia lub restrykcyjnej diety.

Po epizodzie objadania się występują zachowania przeczyszczające, których celem jest zapobieżenie przyrostowi masy ciała. Mogą one obejmować prowokowanie wymiotów, używanie środków przeczyszczających, moczopędnych lub używanie substancji mających ograniczać apetyt. Znane są także przypadki bulimii o tzw. charakterze nieprzeczyszczającym. W takim przypadku pacjentki zamiast prowokować wymioty czy sięgać po preparaty przeczyszczające stosują forsowne treningi, równie wykańczające dla organizmu.

Kolejną istotną cechą bulimii jest koncentrowanie się na wyglądzie swojego ciała – pacjentki bardzo często uzależniają samoocenę głównie od swojego wyglądu oraz wagi.

Czym różni się bulimia od anoreksji?

Te dwa rodzaje zaburzeń odżywiania mają kilka cech wspólnych. Należą do nich obawa przed przybraniem na wadze i obsesyjne skupienie na wyglądzie. Obie choroby jednak różnicuje fakt, że w przypadku bulimii osoby chore najczęściej mają prawidłową wagę (nie są nadmiernie szczupłe lub otyłe). Dodatkowo anoreksji nie towarzyszą epizody nadmiernego objadania się.

Jak stawia się rozpoznanie?

Rozpoznanie stawia się w oparciu o wywiad od pacjentki (oraz czasami od rodziny), a także badanie psychiatryczne. Omawiane zaburzenie często nie jest prawidłowo rozpoznawana przez długi czas. Pacjentki cierpiące na bulimię często utrzymują wagę w granicach normy lub nawet ją przekraczają, zaś objadanie się i zachowania przeczyszczające zwykle ukrywają przed swoim otoczeniem, co utrudnia diagnozę.

Jakie są jej przyczyny?

Przyczyny nie są dobrze poznane, uważa się jednak, że znaczenie mają następujące czynniki:

  • genetyczne – występowanie w rodzinie zaburzeń odżywiania, nastroju czy otyłości zwiększa ryzyko występowania bulimii,
  • osobowościowe – osoby z bulimią często posiadają cechy podobne do osobowości chwiejnej emocjonalnie, tj. wysoką impulsywność, negatywną emocjonalność oraz podatność na stres,
  • rodzinne – w rodzinach osób chorujących częściej występują trudności w komunikacji między jej członkami, częściej dochodzi do przemocy i uzależnień,
  • społeczno-kulturowe – obecne w kulturze zachodniej wzorce urody i nacisk na posiadanie szczupłej sylwetki mogą sprzyjać występowaniu zaburzonego obrazu własnego ciała.

Jakie mogą być powikłania bulimii?

Bulimia związana jest z większym ryzykiem występowania depresji, zaburzeń lękowych oraz uzależnień. Często towarzyszą jej też problemy ogólnomedyczne (z reguły są spowodowane zachowaniami przeczyszczającymi) takie jak:

  • zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie, które mogą powodować występowanie groźnych zaburzeń rytmu serca,
  • powiększenie ślinianek,
  • ubytki szkliwa zębów,
  • uszkodzenia gardła i przełyku; w skrajnych przypadkach nasilone wymioty mogą prowadzić nawet do pęknięcia ściany przełyku, które jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia,
  • zmiany skórne w zakresie dłoni – związane z prowokowaniem wymiotów,
  • zaparcia i biegunki spowodowane nadużywaniem środków przeczyszczających,
  • u kobiet: problemy z płodnością i zaburzenia cykli menstruacyjnych.

Jakie są metody leczenia?

Podstawową formą leczenia bulimii jest psychoterapia. W leczeniu mogą być stosowane różne metody terapeutyczne, ale najlepiej udokumentowaną skuteczność ma podejście poznawczo-behawioralne. Celem terapii jest nauka kontroli objawów, a także zmiana schematów poznawczych dotyczących obrazu ciała, swojej wagi oraz samooceny.

W leczeniu mogą być stosowane również leki – mogą redukować objawy choroby takie jak nadmierny apetyt czy zachowania przeczyszczające oraz być wykorzystywane w leczeniu współistniejących zaburzeń (np. depresyjnych czy lękowych).

Leczenie bulimii najczęściej prowadzi się w warunkach ambulatoryjnych i przy współpracy różnych specjalistów – psychoterapeuty, lekarza (psychiatry, internisty) dietetyka.

Leczenie szpitalne rzadko jest konieczne. Natomiast zdarza się, że ze względu na powikłania związane z zachowaniami przeczyszczającymi, znaczne nasilenie objawów bulimii lub współwystępowanie nasilonych objawów depresyjnych, pobyt w szpitalu jest jedynym rozwiązaniem zapewniającym bezpieczeństwo pacjenta. Hospitalizacje zazwyczaj są wówczas krótkie, a dalsze leczenie powinno być kontynuowane ambulatoryjnie.

Bulimia – rokowania

Warto wiedzieć, że wsparcie doświadczonego psychoterapeuty współpracującego z dietetykiem i psychiatrą potrafi przynieść wstępną poprawę i ulgę w stosunkowo krótkim czasie. Bulimia jest zaburzeniem, które można skutecznie leczyć, a po zakończonej psychoterapii nawroty zdarzają się w sporadycznych przypadkach. W leczeniu nieocenione jest wsparcie bliskich, którzy pomagają w utrwaleniu zdrowych nawyków i pracy nad poczuciem własnej wartości.

Opracował lek. Krzysztofa Wojtasik-Bakalarz

Tagi:
lek. med. Krzysztof Wojtasik-Bakalarz

Ukończył studia na Wydziale Lekarskim  Uniwersytetu Jagiellońskiego. Aktualnie odbywa szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie psychiatrii w Szpitalu Specjalistycznym im. dr J.… »

Inne artykuły: