Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Emocjonalne jedzenie

Odżywianie się  jest jedną z podstawowych czynności umożliwiającej nam życie, bowiem jedzenie pozwala nam utrzymywać procesy biologiczne organizmu. Jedzenie, oprócz tego kluczowego zadania – spełnia również inne funkcje, m.in. kulturowe, społeczne, psychologiczne. Sięganie po jedzenie motywowane psychologicznymi potrzebami, związane jest z przeżyciami wewnętrznymi i relacjami z ludźmi. Może to być okazywanie i wzmacnianie pozytywnych uczuć poprzez zaproszenie na kolację kogoś, komu jesteśmy wdzięczni; nagradzanie dziecka gdy było grzeczne u lekarza czy też pocieszanie się gdy jesteśmy smutni i sięgamy po ulubione czekoladki w oczekiwaniu na przyjemność.

I właśnie skłonność jedzenia w sytuacji przeżywania emocji, szczególnie z kręgu negatywnych, doświadczania stresu lub napięcia nazwano emocjonalnym jedzeniem (emotional eating). Funkcją emocjonalnego jedzenia jest regulacja emocji i radzenie sobie z nimi. Dyskomfort emocjonalny motywuje do podjęcia czynności zaradczych, polegających w tym przypadku na sięganiu po jedzenie. Już samo myślenie, przygotowanie, a także spożywanie posiłku może odwrócić uwagę od przykrego stanu oraz może doprowadzić do zmiany – podlegającej na pojawieniu się przyjemnych odczuć oraz na rozładowaniu napięcia, poprzez wykorzystanie energii na czynności związane z jedzeniem.

Badacze zwrócili uwagę na kilka charakterystycznych cech emocjonalnego jedzenia:

  1. różne emocje wywołują konkretne zachowanie jedzeniowe u różnych osób – nie ma prostych zależności między konkretnymi stanami emocjonalnymi, a występowaniem lub brakiem jedzenia pod ich wpływem;
  2. zwykle wyborem pokarmu kierują: smak potrawy i przyzwyczajenie danej osoby, a w sytuacji emocjonalnego jedzenia – pokarm najczęściej jest wysokokaloryczny, często bogaty w węglowodany;
  3. jedzenie pod wpływem emocji zazwyczaj nie odbywa się w towarzystwie innych, ale pod ich nieobecność, czasem wręcz w ukryciu;
  4. emocjonalne jedzenie często inicjowane jest przy braku odczucia głodu;
  5. ma okresową naturę: pojawia się lub nasila w trudnych momentach życiowych;
  6. emocjonalnemu jedzeniu sprzyja przeżywanie rozlanych, trudnych do nazwania emocji oraz brak poczucia kontroli nad własnym pobudzeniem emocjonalnym;
  7. występowaniu emocjonalnego jedzenia sprzyja radzenie sobie ze stresem poprzez tendencję do koncentrowania się na emocjach i unikaniu stresorodnych sytuacji.

Jeśli większość z tych punktów opisuje Twoje zachowanie i zaniepokoiło Cię to, możesz zacząć zmianę nawyków jedzeniowych i radzenia sobie z emocjami w inny, korzystniejszy dla zdrowia sposób. Emocjonalne jedzenie może mieć pozytywny aspekt – większość z nas lubi przyjemne posiłki z bliskimi osobami. Jednak w sytuacji gdy emocjonalne jedzenie nie wiąże się z przyjemnością, a towarzyszy mu poczucie wstydu, bezradności i inne niekorzystne konsekwencje, warto się zatrzymać i zastanowić czy tak musi być. Dlaczego jedzenie przestało być źródłem energii i przyjemności? Co zrobić żeby to odzyskać? Refleksja w tym zakresie może być pierwszym krokiem do zmiany, którą można kontynuować samodzielnie, przy wsparciu bliskich, a w wybranych przypadkach warto rozważyć pomoc ze strony specjalisty – psychoterapeuty lub psychiatry.

Opracowała: dr hab. Barbara BętkowskaKorpała

Dr hab. Barbara Bętkowska-Korpała

Specjalista psychologii klinicznej, psychoterapeuta, trener Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i Ecole Europeenne de Psychotherapie Socio- et Somato-Analytique, terapeuta Polskiego Towarzystwa Terapii… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również: