Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Hiperprolaktynemia – możliwe działanie niepożądane leczenia psychiatrycznego

W trakcie leczenia farmakologicznego zaburzeń psychicznych (podobnie jak w przypadku leczenia innych schorzeń) może czasem dochodzić do wystąpienia działań niepożądanych w postaci zmian równowagi hormonalnej organizmu. Przykładem tego jest hiperprolaktynemia, czyli wzrost stężenia prolaktyny we krwi powyżej wartości uznanej za górną granicę normy. Jednym z pierwszych objawów hiperprolaktynemii mogą być: spadek libido, osłabienie potencji u mężczyzn, a także zaburzenia miesiączkowania (w tym brak miesiączki lub rzadkie miesiączkowanie) u kobiet. W bardziej zaawansowanym stadium podwyższone stężenie prolaktyny przejawiać się może w postaci obrzęku i bolesności piersi, ginekomastii (tj. powiększenia gruczołów piersiowych u mężczyzn) oraz mlekotoku. Przewlekła, długotrwająca i nieleczona hiperprolaktynemia może prowadzić do spadku masy mięśniowej, redukcji owłosienia płciowego, osteoporozy, niepłodności i innych konsekwencji zdrowotnych. Spośród leków przepisywanych przez psychiatrę, najczęstszą przyczyną hiperprolaktynemii są leki przeciwpsychotyczne (inaczej: neuroleptyki), stosowane m.in. w leczeniu schizofrenii czy choroby afektywnej dwubiegunowej. Jest to bardzo zróżnicowana pod względem właściwości farmakologicznych grupa substancji, dlatego też w przypadku niektórych z nich prawdopodobieństwo pojawienia się hiperprolaktynemii jest większe (np. haloperidol, risperidon, amisulpryd), stosowanie innych natomiast wiąże się z bardzo małym lub znikomym ryzykiem tego zjawiska (np. kwetiapina, klozapina, aripiprazol). Czasami podwyższenie stężenia prolaktyny (w znacznie mniejszym stopniu oraz dużo rzadziej niż to ma miejsce w przypadku neuroleptyków) zdarza się w trakcie terapii lekami przeciwdepresyjnymi (głównie inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny lub lekami trójpierścieniowymi czy trazodonem). Hiperprolaktynemia polekowa jest zjawiskiem odwracalnym i w przypadku jej wystąpienia zaleca się próbę zmniejszenia dawki leku, który wywołał to zjawisko lub zamianę na inny, o mniejszym ryzyku indukowania wzrostu stężenia prolaktyny. Gdy jednak zmiana leku nie jest wskazana, można zastosować leki mogące obniżyć stężenie prolaktyny (np. bromokryptyna, chinangolid, kabergolina).
W trakcie terapii lekami psychotropowymi (zwłaszcza lekami przeciwpyschotycznymi) warto kontrolować stężenie prolaktyny we krwi – o zasadność tego badania oraz jego częstotliwość należy zapytać prowadzącego psychiatrę. Należy również pamiętać o poinformowaniu psychiatry o ewentualnym pojawieniu się opisanych wyżej objawów mogących wskazywać na rozwój hiperprolaktynemii.

dr hab. n. med. Marcin Siwek

Doktor habilitowany nauk medycznych, specjalista psychiatra. Absolwent studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM. Kierownik  Zakładu Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii UJ… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również:
Przeczytaj poprzedni wpis:
Z jakimi problemami zgłaszamy się do psychiatry lub psychoterapeuty?

Z jakimi problemami Polacy najczęściej zgłaszają się do psychiatry lub do psychoterapeuty? Co to są problemy osobowościowe i jakie są…...

Zamknij