Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Psychodermatologia to nowa dyscyplina medycyny dotycząca pogranicza dermatologii i psychiatrii. Obszar jej zainteresowań obejmuje: choroby skóry, których przyczyna tkwi głównie w psychice (o etiologii psychogennej), tzw. zaburzenia psychosomatyczne związane ze skórą, zaburzenia psychiczne wtórne do chorób skóry (związane z niekorzystnym ich wpływem na psychikę).

Psychodermatologia zajmuje się również psychiatrycznymi efektami ubocznymi leczenia dermatologicznego i dermatologicznymi efektami ubocznymi leczenia psychiatrycznego – omówiono je w artykule „Skórne efekty uboczne leczenia psychiatrycznego

Powiązania między skórą a psychiką są wielorakie, co wynika z kilku właściwości skóry, jak na przykład jej widoczność dla otoczenia, zdolność wyrażania stanów emocjonalnych, wpływ na kształtowanie się obrazu własnej osoby, samoocenę, poczucie wartości, rolę w procesie socjalizacji i w życiu seksualnym.

 

Schorzenia dermatologiczne o etiologii psychogennej to: nadmierne pocenie się, świąd psychogenny, przewlekła pokrzywka.

Skórne zaburzenia psychosomatyczne to choroby skóry, które nie są bezpośrednio przyczynowo związane z czynnikami natury psychologicznej, jednak mogą być nasilane lub wyzwalane przez te czynniki. Reaktywność tych chorób na stres może być zróżnicowana, w związku z czym poszczególnych pacjentów zaliczyć można to dwóch grup, tzw. reagujących i niereagujących na stres.

Uważa się, iż efektywne leczenie około 30% pacjentów dermatologicznych wymaga uwzględnienia czynników natury emocjonalnej, obejmującej obszar funkcjonowania psychologicznego, społecznego i zawodowego.

Przykłady zaburzeń psychosomatycznych dotyczących skóry:

—        łuszczyca,

—        pokrzywka,

—        egzema,

—        trądzik,

—        łojotokowe zapalenie skóry,

—        atopowe zapalenie skóry,

—        łysienie plackowate,

—        czerwienienie się psychogenne,

—        trądzik różowaty,

—        atypowe zespoły bólowe.

Wtórne zaburzenia psychiczne pojawiają się dlatego, że choroby skóry mają znaczący wpływ na jakość życia pacjentów, samoocenę i ich samopoczucie psychiczne. Dzieje się tak dlatego, iż zmiany i zniekształcenia są widoczne dla otoczenia, a ludzie często podzielają błędne przekonania na temat charakteru chorób skóry, jak na przykład przekonanie o zaraźliwości wielu w rzeczywistości niezaraźliwych schorzeń. Na wystąpienie zaburzeń psychicznych wpływ może mieć rodzaj choroby skóry, położenie i rozległość zmian skórnych, czas trwania choroby i jej chroniczność, takie cechy jak wiek i płeć.

Najczęściej występują:

—        zaburzenia nastroju, zwłaszcza depresja, myśli i tendencje samobójcze,

—        zaburzenia lękowe, nerwice,

—        zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne,

—        zespoły urojeniowe,

—        nadużywanie i uzależnienie od alkoholu,

—        dysfunkcje seksualne.

Dermatologiczne efekty uboczne leczenia psychiatrycznego

Zmiany skórne mogą potencjalnie wystąpić po wielu lekach stosowanych w psychiatrii, należących do różnych grup – lekach normotymicznych, czyli stabilizujących nastrój, lekach przeciwpsychotycznych stosowanych w psychozach i manii, przeciwdepresyjnych, nasennych i przeciwlękowych, co omówiono w oddzielnym artykule.

Opracował dr n med. Bartosz Grabski na podstawie:

  1. Korabel H, Dudek D, Jaworek A, Wojas-Pelc A. Psychodermatologia: psychologiczne i psychiatryczne aspekty w dermatologii. Przegląd Lekarski 2008
  2. Korabel H, Dudek D., Jaworek A, Wojas-Pelc A. Tendencje samobójcze wśród pacjentów dermatologicznych. Post Dermatol Alergol 2008; XXV, 2: 69–75
  3.  Gupta MA, Gupta AK. Psychodermatology: An update. J Am Acad Dermatol  1996;34:1030-46
  4. Koo JYM, Pham CT. Psychodermatology. Arch Dermatol 1992;128:381-387
  5. Koo JK Lebwohl A. Psychodermatology: The mind and skin connection.Am Fam Physician 2001;64:1873-8
  6. Steuden S, Janowski K., : Schorzenia psychodermatologiczne. Przegląd Dermatologiczny 2002, 3 ,175
  7. Buljan D, Buljan M, Situm M. Psychodermatology: A brief review for clinicians. Psychiatria Danubina 2005;17:76-83
Przeczytaj również: