Nie raz zastanawiamy się nad własnym lub cudzym poczuciem własnej wartości. Co oznaczają te poszukiwania? Punktem wyjścia może być analiza tego, w jaki sposób patrzymy na siebie i otaczający nas świat. Czy koncentrujemy się na trudnościach i problemach, czy na możliwościach, szansach i zasobach? Rodzaj takiej optyki powoduje, że podejmujemy się wykonania pewnych zadań lub się z nich wycofujemy, gdyż wydają się one zbyt trudne do realizacji. Obiektywnie sytuacja może być jednak inna – możemy posiadać wystarczające zasoby i talenty do podjęcia wyzwania, a wzbudzające się w nas lęki, obawy, niepokój, niskie poczucie własnej wartości, brak wiary w skuteczność naszych działań, odbierają nam moc i nie korzystamy z nadarzającej się sposobności na rozwój.
Poczucie własnej wartości kształtuje się w oparciu o wiele czynników, m.in. doświadczenia wczesnodziecięce, rodzaj komunikacji jaki panował w rodzinie pochodzenia, relacje z rodzeństwem czy sposób funkcjonowania w grupie rówieśniczej. Wpływ tych czynników nie jest jednoznaczny, np. nadmierne chwalenie dziecka, w momencie gdy nie ma ono poczucia, iż faktycznie zasłużyło na pochwałę, będzie raczej wpływało na obniżenie pewności siebie niż budowanie adekwatnego poczucia własnej wartości.
Dobry wgląd w myśli i uczucia na swój temat może być pierwszą wskazówką do tego, jakie działania podejmować, a czego raczej unikać, bo przyniesie nam niepowodzenie. Analizując monolog wewnętrzny można się zastanawiać na czym skupiam swoją uwagę, czy na analizie własnych możliwości, czy na ograniczeniach? Sposób myślenia w znaczący sposób wpływa na stany emocjonalne, odczucia z ciała, a w rezultacie działania i reakcje. Analizując swoje mocne strony potrzebujemy mieć dowody na to, że one istnieją. Wiedzę o nich najlepiej opierać na realnych doświadczeniach, informacjach zwrotnych od innych osób, analizie reakcji na kryzysy i porażki w przeszłości.
Budowanie adekwatnego poczucia własnej wartości jest podstawą do satysfakcjonującego realizowania ról życiowych.
