Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Dialog Motywujący w kontekście problemów nadużywania alkoholu

Dialog Motywujący (DM) to metoda pracy z osobą, która służy wzmacnianiu motywacji do zmiany zachowania. Metoda ta została zakwalifikowana do tak zwanych Evidence Base Practises (praktyki o potwierdzonej naukowo skuteczności). Znajduje szerokie zastosowanie w różnych obszarach pracy terapeutycznej, psychologicznej oraz pedagogicznej. Jest pomocna w leczeniu uzależnień, motywowaniu pacjentów do zażywania leków, zmiany trybu życia. Sprawdza się również w pracy z młodzieżą podejmującą zachowania ryzykowne. Wyniki badań pokazują również jej efektywność w pracy z pacjentami z zaburzeniami lękowymi i afektywnymi, a także z osobami chorującymi na psychozę.

Metoda pracy w przypadku DM osadzona jest na kilku ważnych filarach: budowanie autonomii – tym samym rozwijanie samoświadomości i przejmowanie odpowiedzialności za własne myśli i wybory; odzwierciedlanie emocji, potrzeb i wartości – które wpływa na budowanie kompetencji do zmiany własnej psychiki; wzmacnianie myśli i intencji – w celu wspierania korzystnego kierunku zmiany.

Rola terapeuty – terapeuta motywujący jest w stosunku do pacjenta w roli partnerskiej. Jego działanie sprowadza się nie tylko do świadczenia pomocy i wsparcia, ale również do modelowania – pacjent zwracając uwagę na zachowanie i pracę terapeuty może uczyć się jak traktować innych ludzi i własną osobę. Stosowane przez terapeutę narzędzia pracy mogą być pomocne w samorozwoju również po zakończeniu terapii, w zakresie: poszukiwania odpowiedzi na ważne pytania, trafnego odczytywania stanów własnego umysłu i rozumienia potrzeb.

Filozofia Dialogu Motywującego oparta jest na tradycji Terapii Skoncentrowanej na Osobie, stworzonej przez psychologa humanistycznego Carla Rogersa. Składa się z trzech zasadniczych elementów:
empatia – poprzez swoją pracę terapeuta kieruje uwagę na rozumienie emocji klienta i rozumienie emocji innych osób, co pozwala na skuteczniejsze odkrywanie motywacji do zmiany. Empatia pomaga również w budowaniu dobrej relacji z innymi.
szacunek i akceptacja – niezależna od problemów, powodów zgłoszenia i przeszłości klienta. Według tej koncepcji każdej osobie należy się bezwzględny szacunek. Terapeuta nie ma prawa osądzać, oceniać, narzucać własnego światopoglądu. Szacunek w tym obszarze pracy polega również na próbie zrozumienia dotychczasowych problemów i wspólnym poszukiwaniu najlepszego dla klienta rozwiązania.
autentyczności terapeuty – autentyczność terapeuty polega na świadomym i umiejętnym wyrażaniu własnych spostrzeżeń i odczuć. Autentyczność służy budowaniu zaufania. Zaufanie powinno być podstawowym obszarem każdego procesu terapeutycznego, prowadzi do sojuszu niezbędnego w dobrej relacji służącej zmianie.

Podstawowym obszarem zainteresowania osoby pracującej tą metodą jest ambiwalencja – równoczesna obecność sprzecznych tendencji. W stanie ambiwalencji człowiek doświadcza dyskomfortu. Dyskomfort dotyczy zazwyczaj braku spójności miedzy działaniem, a wartościami i potrzebami. Na przykład, osoba nadużywająca alkoholu doświadcza głodu alkoholowego, potrzebuje szybkiej ulgi, a jednocześnie odczuwa: napięcie związane z reakcją rodziny, wstyd w z powodu utraty kontroli w towarzystwie, obawę przed utratą dobrej opinii pracodawcy, itp.

Ambiwalencja występuje w wielu obszarach psychiki: emocji, myślenia, intencji. Jest efektem wewnętrznych problemów, które nie zostały na różnych etapach życia rozwiązane. Osoba nie nauczyła się, jak radzić sobie ze smutkiem, konfliktami międzyludzkimi, z brakiem adekwatnej samooceny, ze złością, stresem, itd. Przedmiotem pracy terapeuty jest w tej sytuacji odkrywanie i rozwiązywanie ambiwalencji.

Dialog motywujący stosowany jest na różnych etapach zmiany zachowania:

prekontemplacja (brak świadomości potrzeby zmiany, brak refleksji) – osoba nie widzi problemu, który jest dostrzegany przez otoczenie.
kontemplacja (zastanawianie się nad zmianą) – osoba zaczyna poddawać w wątpliwość zasadność własnego zachowania: Czy picie alkoholu w takiej ilości, tak często jest szkodliwe? Czy to co mówią inni na temat mojego picia ma sens? Być może mają rację. Jak to wpływa na rodzinę?
przygotowanie (poszukiwanie drogi do zmiany) – poszukuje informacji, zastanawia się nad planem działań, szuka wsparcia, zanalizuje zyski i straty: Kto mógł by mi pomóc? Gdzie znajdę rzetelną informację? Które sposoby są skuteczne w udzielaniu pomocy? Co przez to zyskam? A co stracę jak nic nie zmienię?
decyzja o zmianie – realizacja wstępnego planu zmiany, na przykład: Jutro umawiam się na konsultację do specjalisty, od jutra nie piję, zobowiązuję się przed sobą, przed rodziną?
podtrzymanie decyzji – utrwalanie dobrych nawyków i poszukiwanie nowych sposobów radzenia sobie z pokusami, budowanie nowego stylu życia, szukane nowych zajęć, nowych wyzwań, przeciwdziałanie wpadkom alkoholowym: Co zrobić, kiedy będę miał gorszy dzień? Kiedy osłabnie moje zaangażowanie? Jak szukać lepszego rozwiązania? Jak utrzymać skuteczność?
nawrót – jest częstym elementem zmiany. Większość osób podejmujących ważne decyzje doświadcza okresowych nawrotów do starych nawyków. Najważniejsze jest w tej sytuacji przewartościowanie problemu (Tyle czasu dawałem radę, to znaczy, że mam siłę i możliwość powtórzenia tego samego działania) i przyjrzenie się co mi dotychczas pomagało i dawało siłę w utrzymaniu zmiany.

Dialog motywujący jest sprawdzoną metodą zarówno pod względem naukowym (korzystne wyniki badań) jak i klinicznym – korzyści odnoszone przez klientów/pacjentów. Obecnie metoda te jest wprowadzana do terapii różnych grup pacjentów, nie tylko osób uzależnionych od alkoholu.

Opracował: Cezary Barański, na podstawie: W.R. Miller, S. Rollnick, Dialog Motywujący – Jak pomóc ludziom w zmianie.

mgr Cezary Barański

Psycholog, seksuolog, psychoterapeuta indywidualny i systemowy. Prowadzi terapię par, rodzin, młodzieży, osób z grup mniejszościowych oraz osób dotkniętych problemami uzależnienia,… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również:
Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym
14 maja 2012

Od lat pod numerem telefonu 801 108 108 dostępna jest Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym. Koszt połączenia z telefonu stacjonarnego: 1 impuls – ok. 35 groszy... »