Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Zespół lęku uogólnionego

Zespół lęku uogólnionego (generalized anxiety disorder – GAD) należy do najpowszechniej występujących zaburzeń lękowych i dotyka 5–8% populacji ogólnej.

Charakteryzuje się uporczywie występującym martwieniem się i lękiem, które są nieproporcjonalnie mocno nasilone wobec rangi sytuacji i okoliczności będących ich źródłem. Osoba dotknięta tym zaburzeniem martwi się „na zapas”, często o bardzo liczne choć stosunkowo błahe sprawy, wybiegając myślami w przyszłość. Jest w stanie ciągłej czujności, tak jakby niebawem miało wydarzyć się coś niedobrego. Opisany stan czujności wiąże się z męczącym, powodującym dyskomfort uczuciem napięcia i niemożności odprężenia się. Towarzyszą mu objawy somatyczne m.in. napięcie mięśniowe, bóle głowy lub pobudzenie wegetatywne, często prowadzące do zaburzeń snu  i bezsenności („gonitwa myśli utrudniająca zasypianie”). Pomimo tego, że osoba dotknięta zespołem lęku uogólnionego zdaje sobie sprawę z nadmierności własnego martwienia się, to jednak nie czuje się zdolna by swoje obawy kontrolować i doświadcza dotkliwego dyskomfortu. W rezultacie jej funkcjonowanie w wielu sferach życia może być znacznie utrudnione. By rozpoznać zespół lęku uogólnionego, wspomniane objawy winny się utrzymywać przez większość czasu przez minimum 6 miesięcy.

Zespół lęku uogólnionego dwukrotnie częściej dotyka kobiet. Spośród wszystkich zaburzeń psychicznych prawdopodobnie to właśnie jemu najczęściej towarzyszy inna dolegliwość psychiczna – najczęściej zespół lęku panicznego, fobia społeczna, fobia specyficzna lub depresja.

Przyczyny

Podobnie jak w przypadku wielu dolegliwości i zaburzeń psychicznych, także w zespole lęku uogólnionego przyczyny są uwarunkowane wieloczynnikowo i są wypadkową interakcji wpływów biologicznych, psychologicznych i społecznych. Po stronie tych pierwszych zwraca się uwagę m.in. na wpływ dziedziczenia oraz czynniki neurochemiczne. Z perspektywy psychospołecznej popularnych wyjaśnień dla tego zaburzenia dostarczają: podejście poznawczo–behawioralne (CBT) oraz psychodynamiczne. Pierwsze z nich podkreśla znaczenie wyuczonego, charakterystycznego sposobu postrzegania rzeczywistości: koncentracji na poszukiwaniu potencjalnych choć mało prawdopodobnych niebezpieczeństw i na negatywnych elementach otaczającego świata oraz przekonaniu o ograniczonych możliwościach radzenia sobie z trudnościami. Podejście psychodynamiczne zakłada, że u podstaw doświadczanego lęku i napięcia leżą nierozwiązane i nieświadome konflikty wewnętrzne.

Leczenie

Skuteczna terapia zespołu lęku uogólnionego najczęściej uwzględnia psychoterapię i farmakoterapię.

  • Psychoterapia – wiodące podejścia terapeutyczne w tym przypadku to terapia poznawczo– behawioralna oraz psychodynamiczna. W pierwszym przypadku terapia koncentruje się zrozumieniu i przeformułowaniu lękowych przekonań pacjenta oraz na nauce sposobów radzenia sobie z lękiem poprzez stosowanie m.in. treningu relaksacyjnego. Z kolei terapia psychodynamiczna dąży do odsłonięcia i rozwiązania nieświadomych konfliktów wewnętrznych oraz identyfikacji i wzmocnienia siły ego pacjenta.
  • Farmakoterapia – najczęściej stosuje się leki z grupy SSRI oraz wenlafaksynę. Niekiedy zaleca się tymczasowe leczenie uzupełniające z wykorzystaniem benzodiazepin. W przypadku leków z tej ostatniej grupy należy pamiętać, że ze względów bezpieczeństwa można je przyjmować jedynie krótkoterminowo i najlepiej z przerwami. W przeciwnym razie tracą one swoją skuteczność (zjawisko tolerancji), a zaczynają dominować działania niepożądane i pojawia się ryzyko uzależnienia.

Opracowali: dr n. med. Grzegorz Mączka, lek. med. Paweł Brudkiewicz, na podstawie: Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry:  Behavioral  Sciences/Clinical Psychiatry, 10th Edition 2007 Lippincott Williams & Wilkins

dr n. med. Grzegorz Mączka

Certyfikowany psychoterapeuta poznawczo-behawioralny Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, specjalista psycholog kliniczny, dydaktyk. Doświadczenie zawodowe zdobywał podczas wieloletniej pracy w… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również: