Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Zaburzenia osobowości polegają na obecności niekorzystnych i utrwalonych cech charakterologicznych, wzorców zachowania, funkcjonowania i relacji z innymi. Cechy te są źródłem cierpienia i trudności w funkcjonowaniu społecznym, rodzinnym i zawodowym.

Często prowadzą do niekorzystnych następstw dla życia danej osoby, a czasami również dla jej otoczenia. Ich utrwalony charakter utrudnia rozwój w wymienionych zakresach, jednak te wzorce osobowościowe są podatne na zmianę, na przykład pod wpływem adekwatnej psychoterapii.

Większość z nas dysponuje większą lub mniejszą możliwością dostosowywania myślenia, emocji i zachowania się do różnych sytuacji, okoliczności, do spotykanych ludzi. Natomiast osoby z zaburzeniami osobowości cechują się zmniejszoną plastycznością funkcjonowania w tych obszarach. Ich sposoby spostrzegania, myślenia i odczuwania, a w szczególności odnoszenia się do innych są albo skrajne, albo istotnie odmienne od przeciętnych wzorców obserwowanych w danej kulturze. Osoba taka w różnych okolicznościach zachowuje się w taki sam lub podobny sposób, który jest niedostosowany do okoliczności i bywa źródłem wtórnych problemów. Trudności są szczególnie widoczne w kontaktach międzyludzkich.

Omawiany wzorzec osobowościowy pojawia się w okresie dojrzewania i ma skłonność do utrzymywania się w ciągu życia.

Przyczyny

Zaburzenia osobowości są prawdopodobnie skutkiem oddziaływania niekorzystnych wpływów rodzinnych, biologicznych, genetycznych i psychospołecznych. Pierwsze symptomy zaburzeń osobowości uwidaczniają się zwykle w późnym dzieciństwie lub w wieku młodzieńczym.

Klasyfikacja

Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją zaburzeń psychicznych (ICD-10) wyróżnia się są następujące odmiany specyficznych zaburzeń osobowości:

– osobowość paranoiczna

– osobowość schizoidalna

– osobowość dyssocjalna

– osobowość chwiejna emocjonalnie (w tym typ impulsywny i typ borderline)

– osobowość histrioniczna

– osobowość anankastyczna

– osobowość lękliwa (unikająca)

– osobowość zależna

Z kolei w klasyfikacji DSM IV wyróżnia się:

a) zaburzenia osobowości typu A: paranoiczne, schizoidalne, schizotypowe,

b) zaburzenia osobowości typu B : antyspołeczne, z pogranicza (borderline), histrioniczne, narcystyczne,

c) zaburzenia osobowości typu C: unikowe, zależne, obsesyjno-kompulsyjne.

Rozpoznanie

Rozpoznanie zaburzenia osobowości wymaga przeprowadzenie dokładnego wywiadu psychiatrycznego (od pacjenta i optymalnie od jego bliskich), co warto uzupełnić odpowiednimi badaniami psychologicznymi. Konieczne jest też wykluczenie innych zaburzeń psychicznych (choć możliwe jest współwystępowanie) oraz zmian organicznych mózgu.

Leczenie

Głównym sposobem leczenia osób z zaburzeniami osobowości jest długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna. Dostępne są liczne wyniki wiarygodnych badań potwierdzających skuteczność i przydatność takiego postępowania. W przypadku prawidłowej kwalifikacji i trwałości terapii (mającej charakter długoterminowy) możliwe jest uzyskanie realnych zmian w funkcjonowaniu pacjenta. Jest również coraz więcej danych potwierdzających skuteczność innych metod psychoterapii (np. modyfikacje terapii poznawczo-behawioralnej). Podstawowym czynnikiem terapeutycznym, niezależnym od stosowanego podejścia, jest nawiązanie relacji terapeutycznej opartej na wzajemnym zaufaniu, bezpieczeństwie i zaangażowaniu.

Farmakoterapia ma znaczenie uzupełniające i leki zaleca się głównie ze wskazań objawowych, np. w celu opanowania nasilonej depresji, lęku czy krótkotrwałych objawów psychotycznych.

Obserwowany w ostatnich latach rozwój w zakresie terapii zaburzeń osobowości jest nadzieją dla wielu pacjentów, którzy dzięki temu mogą uniknąć stopniowej destrukcji swojego życia i mają szanse na lepsze funkcjonowanie w wielu obszarach.

Opracował: lek. med. Paweł Brudkiewicz