Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Zaburzenia osobowości – osobowość chwiejna emocjonalnie/borderline

Poniżej przedstawiono podstawowe cechy osobowości chwiejnej emocjonalnie według najpopularniejszych klasyfikacji psychiatrycznych: ICD-10 i DSM-IV.

Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 wyróżnia się osobowość chwiejną emocjonalnie, która obejmuje dwa podtypy: impulsywny (F60.30) i borderline (F60.31).

Typ impulsywny osobowości chwiejnej emocjonalnie charakteryzuje się wyraźną skłonność do konfliktów z innymi oraz do kłótliwości. Należy również stwierdzić co najmniej dwie spośród następujących cech:

  • skłonność do działań impulsywnych,
  • łatwość do reagowania gniewem lub przemocą,
  • trudności z podtrzymaniem działań, które nie przynoszą szybkiej satysfakcji,
  • niestabilny i kapryśny nastrój.

Typ z pogranicza osobowości chwiejnej emocjonalnie czyli borderline musi spełniać trzy z pośród następujących cech:

  • niejasności dotycząc obrazu własnej osoby,
  • celów i preferencji (również seksualnych),
  • angażowanie się w intensywne, niestabilne związki prowadzące do kryzysów emocjonalnych,
  • próby uniknięcia potencjalnego porzucenia,
  • groźby lub działania samobójcze i samouszkadzające,
  • stałe uczucie pustki wewnętrznej.

Autorzy klasyfikacji DSM-IV nie uwzględnili rozróżnienia na opisane powyżej podtypy. Osobowość z pogranicza jest tutaj zdefiniowana jako wzorzec zachowań zdominowany niestabilnością w relacjach interpersonalnych, ocenie osoby własnej i afektach oraz z wyraźnie zaznaczoną wybuchowością. Aby móc postawić takie rozpoznanie należy stwierdzić co najmniej pięć z poniższych cech:

  • podejmowanie rozpaczliwych wysiłków w celu zapobieżenia porzuceniu realnemu lub wyimaginowanemu,
  • niestałe ale intensywne związki interpersonalne (krańcowe idealizowanie lub dewaluowanie)
  • zaburzenia tożsamości – utrwalony i wyraźnie zaburzony, zniekształcony lub niestabilny obraz własnej osoby lub poczucia własnej wartości,
  • impulsywność co najmniej w dwóch obszarach stanowiących potencjalne zagrożenie dla samego siebie (życie seksualne, wydawanie pieniędzy, używanie substancji psychoaktywnych, ryzykowne prowadzenie samochodu, napadowe objadanie się),
  • nawracające zachowania samobójcze, próby lub groźby samobójcze, dokonywanie samookaleczeń,
  • niestabilność emocjonalna wywołana nadmierną reaktywnością nastroju,
  • przewlekłe uczucie pustki,
  • nieodpowiednio silny gniew lub brak kontroli nad wybuchami gniewu,
  • przemijające, związane ze stresem myśli o charakterze paranoidalnym lub zaznaczone objawy dysocjacyjne

Pomocny w ustaleniu diagnozy zaburzeń osobowości jest ustrukturyzowany wywiad kliniczny do badania zaburzeń osobowości z osi II DSM-IV — SCID-II (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis II Personality Disorders). Oto przykładowe pytania z tego obszaru:

  • Czy często popadał(a) Pan(i) w przerażenie, myśląc, że ktoś na kim zależy Panu(i) może Pana(ią) opuścić?
  • Czy związki z ludźmi, na których naprawdę Panu(i) zależy mają dużo skrajnych wzlotów i upadków?
Przeczytaj również: