Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Jakie czynniki chronią przed uzależnieniem?

Wyniki badań pokazują, że przyczyną uzależnienia nie jest określona jednostkowa sytuacja, bądź cecha charakteru, tylko złożona zależność między wieloma czynnikami chroniącymi i czynnikami ryzyka. Do czynników chroniących badacze zaliczają kilka określonych elementów mieszczących się w zakresie predyspozycji intrapsychicznych i interpersonalnych, które wymieniono poniżej.

  • Rozwój samoświadomości – definiowany jako kompetencja polegająca na dążeniu do realistycznego oceniania swoich możliwości i akceptowaniu własnych ograniczeń oraz umiejętności motywowania się do samodoskonalenia.
    Nawiązywanie relacji z innymi – wyrażające się w realizacji społecznie akceptowanych zachowań, w ramach których dochodzi do inicjacji i podtrzymywania pozytywnych związków z innymi.
  • Społeczna świadomość – określana jako umiejętność budowania relacji z innymi, poprzez okazywanie szacunku dla zachowań innych, rozpoznawanie wpływu innych na własne zachowanie oraz uwzględnianie wpływu własnych działań na zachowanie innych osób, z uwzględnieniem tolerancji i poszanowania odmienności.
  • Samozarządzanie – polegające na na rozpoznawaniu, kontrolowaniu własnych emocji i zachowań oraz na samomotywowaniu do podejmowania i realizowania wyznaczanych celów, mimo pojawiających się trudności.
  • Osobista odpowiedzialność – rozumiana, jako tendencja do rzetelnego postrzegania własnego zachowania i adekwatnego reagowania na własne słabości w zakresie indywidualnych aktywności, współpracy partnerskiej i grupowej.
  • Podejmowanie decyzji – jako podejście do rozwiązywania problemów życiowych (rodzinnych, zawodowych, społecznych i innych) zakładające uczenie się od innych i wyciąganie wniosków z własnych działań oraz przejmowanie odpowiedzialności za własne sukcesy i porażki.
  • Optymistyczne myślenie – będące postawą względem siebie i innych opartą na zaufaniu i nadziei oraz tendencją do obiektywnego i pozytywnego postrzegania siebie, swojej życiowej sytuacji w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

Inni badacze w kontekście czynników chroniących przed uzależnieniem zwracają ponadto uwagę na takie elementy jak:

  • wgląd w siebie (w emocje, motywacje i myśli),
  • samodzielność i umiejętność poszukiwania pomocy oraz wsparcia,
  • dobre relacje z bliskimi osobami (przynajmniej jedna bliska i zaufana relacja, na której można polegać),
  • kreatywność w życiu osobistym i zawodowym,
  • umiejętność patrzenia z dystansem na problemy oraz zachowania poczucia humoru,
  • przejmowanie inicjatywy zgodnej z własnymi potrzebami,
  • ukształtowana moralność i system wartości,
  • upór i wiara w umiejętność radzenia sobie.

Wyżej wymienione elementy wchodzą w skład zasobów psychologicznych określanych mianem rezyliencji (resilience – ang. sprężystość, odporność psychiczna). Im silniejsza rezyliencja (więcej zasobów oraz bardziej rozbudowane zasoby) tym mniejsze ryzyko uzależnienia. Źródłem rozwoju zasobów może być wychowanie, predyspozycje osobowościowe, socjalizacja w odpowiednim środowisku, praca nad sobą oraz wspomaganie rozwoju przy pomocy psychoedukacji i psychoterapii.

Opracował: mgr Cezary Barański

mgr Cezary Barański

Psycholog, seksuolog, psychoterapeuta indywidualny i systemowy. Prowadzi terapię par, rodzin, młodzieży, osób z grup mniejszościowych oraz osób dotkniętych problemami uzależnienia,… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również: