Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Jak panować nad emocjami?

Każdego dnia przeżywamy dziesiątki emocji i nie zawsze potrafimy się z nimi zmierzyć. Niezależnie od swojego źródła emocje mają ogromny wpływ na nasze życie. Potrafią wpłynąć na nasz nastrój, na nasz stosunek do otoczenia, ale też na relacje z innymi ludźmi – także z naszymi dziećmi. Czy emocje to to samo co uczucia? Czy możemy je kontrolować?

Jaka jest różnica między emocjami i uczuciami?

Emocje to przeżycia, które zazwyczaj są krótkotrwałe. Wywołują je codzienne sytuacje o różnej sile natężenia. Podstawowe emocje jakie przeżywa człowiek to strach, złość, smutek, radość, wstyd i zaskoczenie. Emocje mijają szybciej niż uczucia, choć często z uczuciami są mylone.

Uczuć uczymy się przez całe życie poprzez bycie w relacjach z ludźmi. Na uczucia może składać się wiele emocji. Na przykład uczucie miłości, przyjaźni, frustracji, zazdrości, żałoby. Natomiast na pojawiające się emocje nie mamy wpływu, czujemy je niezależnie od naszej woli. Mamy możliwość wpływania na myśli i zachowania, jakie wywołują emocje, ale musimy umieć je rozpoznać, nazywać i zarejestrować.

Przykładem mogą być często stosowane przez rodziców zakazy, np: nastolatek okłamał rodzica, rodzic zabiera więc dziecku telefon komórkowy, traktując to jako karę. Pominąwszy fakt, że jedno nie ma nic wspólnego z drugim, to emocje rodzica wzięły tu górę – rodzic się zezłościł, że został oszukany, pomyślał „jestem na niego wściekły!“ i wprowadził karę. Brzmi to tak, jakby dziecko odpowiadało za emocje rodzica, a czy to jest słuszne?

Nie! Bo to osoba, która przeżywa dane emocje odpowiada za to, co dalej z tymi emocjami zrobi. Rodzice niechętnie przyznają się do tego co czują, szczególnie jeśli te odczucia są nieprzyjemne. Maskują swoją bezradność – nadaktywnością, swoje poczucie winy – prezentami, swój smutek – chorobą itd. Dlatego tych, którzy chcą zmienić swoje rodzicielstwo na lepsze warto zachęcić, aby przeżywali to co czują w emocjach i uczuciach!

Jak radzić sobie z własnymi emocjami i uczuciami?

Każdy z nas ma prawo przeżywać różne emocje i uczucia – są sposoby aby przeżywać je tak, aby nie krzywdzić dziecka. Zaakceptowanie przeżywania przyjemnych, ale i nieprzyjemnych emocji i uczuć jest pierwszym krokiem do sukcesu lepszego rodzicielstwa!

Nauczenie się rozpoznawania tego co przeżywamy jest trudne. Pomaga w tym rejestrowanie sygnałów z ciała. Gdy szybko bije ci serce możesz być podekscytowany, gdy do tego pojawia się zaciśnięte gardło możesz się bać, dorzucając jeszcze wypieki na twarzy możesz czuć radość, a wszystko w połączeniu – to być może oczekiwanie na coś czego pragniesz, ale też się boisz. Dlatego właśnie sprawy uczuciowe są takie złożone i niejednoznaczne.

Gdy jesteśmy spokojni ciało się rozluźnia, mięśnie są miękkie, oddech jest głęboki. Warto zwracać uwagę na sygnały z ciała, aby doprecyzować stan wewnętrzny. Nie od dziś wiadomo, że stres obniża naszą odporność zwiększając ryzyko zachorowania i przeziębienia u dzieci oraz dorosłych.

Zdarza się czasem, że emocje i uczucia są tak intensywne, że zachowania w następstwie tychże przeżyć stają się bezrefleksyjne, nieprzemyślane. Jeśli dajemy się ponieść emocjom, zwykle później żałujemy. Emocje, które nie zostaną opanowane, mogą spowodować wiele szkód. Na przykład nieopanowana złość, spowodowana często bezradnością, bezsilnością, brakiem wsparcia powoduje zmęczenie. Powstaje błędne koło – im więcej zmęczenia tym więcej złości.

Niedostatek lub brak wzajemnej uważności w relacji rodzic-dziecko wpływa na pogarszające się zachowanie dziecka, a im dziecko się gorzej zachowuje, tym rodzic jest częściej skłonny do gwałtownych reakcji. Uważność na samego siebie (na swoje stany emocjonalne i reakcje somatyczne, „z ciała“) może to błędne koło zatrzymać. Jeśli rodzic się nie zatrzyma i daje się ponieść emocjom, one narastają i zaczynają nim rządzić, a wtedy rodzic traci kontrolę. Umiejętność samokontroli pozwala mieć większy wpływ na zachowanie i tym samym ogranicza niepożądane zachowania, tj. krzyk, uderzenie dziecka, nieproporcjonalne kary, które i tak najczęściej, kiedy emocje opadają, są odwoływane.

Sposoby pomocne przy opanowywaniu emocji, uczuć:

  • Zatrzymaj się chwilę nad tym co czujesz. Nazwij to co czujesz. Jestem choler… wkurz… i od razu wiesz na czym stoisz,

  • Głęboko oddychaj, niech brzuch się unosi i opada, podobnie jak klatka piersiowa,

  • Licz w myślach, możesz sobie utrudnić licząc od tyłu co trzy – 100, 97, 94… Skupienie się na liczeniu może przywróci zdolność spokojnego myślenia,

  • Zaciśnij mocno pięści, a potem mocno je strzepnij,

  • Myśl o konsekwencjach swoich działań,

  • Pamiętaj o swoich potrzebach,

  • Doceniaj i nagradzaj siebie.

Podsumowanie

Z uczuciami nie ma co walczyć, one i tak się pojawiają – ale nie warto też się im bezwiednie poddawać. Są jak drogowskazy pokazujące nam drogę.

Opracowała mgr Kinga Bujak-Brodowicz

mgr Kinga Bujak Brodowicz

Psycholog, certyfikowany psychoterapeuta Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Psychoterapią zajmuje się i szkoli w tej dziedzinie od 2004 roku. Doświadczenie kliniczne zdobywała… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również:
Czym jest inteligencja emocjonalna?
13 grudnia 2017

Świadome korzystanie z emocji jako źródła informacji o sobie i świecie, jest jednym z podstawowych elementów inteligencji emocjonalnej. Może ona poprawić relacje... »