Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Hiponatremia – rzadkie powikłanie leczenia psychotropowego, o którym należy pamiętać

Większość nowoczesnych leków psychotropowych jest przystosowana do długotrwałego (często wieloletniego), bezpiecznego przyjmowania przez pacjenta.

Jednak w przypadku nałożenia się na siebie różnych niekorzystnych okoliczności, może dojść w trakcie farmakoterapii do rozwinięcia się niebezpiecznych dla zdrowia powikłań. Przykładem takiego powikłania jest hiponatremia, czyli obniżenie poziomu sodu we krwi poniżej wartości prawidłowej (<136mmol/l).

Pierwszymi objawami łagodnej hiponatremii mogą być: zmęczenie, osłabienie, obrzęki kończyn oraz wzmożone pragnienie. Kiedy stężenie sodu spada <130mmmol/l wówczas dołączają się nudności, wymioty i wzdęcia. Przy stężeniach <125mmol/l obserwuje się: bóle głowy, niezborność ruchów, dezorientację, niepokój, apatię. Mogą również pojawić się drgawki i śpiączka. Skrajnie nasilona i nieleczona hiponatremia może być przyczyną obrzęku mózgu oraz zgonu.

Objawy hiponatremii mają zatem bardzo nieswoisty charakter, a więc o jej rozpoznaniu ostatecznie decyduje pomiar stężenia sodu we krwi.

Hiponatremia może rozwinąć się w przebiegu terapii różnymi lekami psychotropowymi, zwłaszcza w trakcie zażywania:

  • leków przeciwpsychotycznych (wówczas często jej poprzedzana długotrwałym nadmiernym spożywaniem płynów – tj. polidypsją) – zwłaszcza wieloletniego stosowania leków typowych,
  • leków przeciwdepresyjnych,
  • karbamazepiny,
  • okskarbazepiny.

Do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju hiponatremii należą m.in.: starszy wiek pacjenta, upalna pogoda, wysoka temperatura otoczenia, palenie dużej ilości papierosów, płeć żeńska,  hiperlipidemia, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroba niedokrwienna serca, choroby nowotworowe, stany pooperacyjne, zły stan ogólny zdrowia, wyniszczenie, niewydolność nerek, niewydolność serca, uszkodzenie wątroby znacznego stopnia i przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Leczenie łagodnej hiponatremii polega m.in. na: ograniczeniu podaży płynów, dosalaniu potraw (lub innych formach suplementacji sodu), zmianie otrzymywanego leczenia oraz minimalizacji czynników nasilających hiponatremię. Znaczna hiponatremia lub taka, która wiąże się z pojawieniem się nasilonych objawów wymaga leczenia szpitalnego.

W zapobieganiu hiponatremii ważna jest regularna kontrola stężenia sodu we krwi w trakcie farmakoterapii oraz eliminacja lub minimalizowanie tych czynników ryzyka, na które możemy mieć wpływ.

Opracował dr n. med. Marcin Siwek na podstawie:

  • Marcin Siwek; wykład: „Wybrane powikłania leczenia psychotropowego”. Konferencja Naukowo-Szkoleniowa: Pacjent-pielęgniarka partnerzy w działaniu. Kraków 2009
  • Jolanta Rabe-Jabłońska; wykład: Zespoły hipoosmolarności, hiponatremia, hipokalemia. Rozpoznawanie, postępowanie. Konferencja: „Kontrowersje w psychiatrii”, Kraków 2012
dr n. med. Marcin Siwek

Specjalista psychiatra, lekarz z 15-letnim stażem pracy. Absolwent studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM. Adiunkt w Zakładzie Zaburzeń Afektywnych Katedry… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również: