Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Czym jest przeniesienie?

Co to jest przeniesienie?

Przeniesienie można określić jako zjawisko występujące w procesie psychoterapii, w ramach którego pacjent/klient nieświadomie przelewa (przenosi) na terapeutę reakcje emocjonalne, których doświadczał wobec ważnych osób z własnego życia. Przeniesienie często „pobrzmiewa echem” relacji pacjenta/klienta z rodzicami, lub innymi osobami, które odgrywały kluczowa rolę w jego przeszłości.

W rezultacie osoba będąca w procesie psychoterapii może czuć się np. zależna od terapeuty, może przeżywać uczucie wrogości, dystansu, nieufności, może doświadczać pociągu seksualnego, uwielbienia i wielu innych uczuć – bardziej związanych z własnymi przeszłymi doświadczeniami, niż z realnością tego kim faktycznie jest terapeuta. Innymi słowy to rodzaj nieświadomego przeniesienia „matrycy przeszłych relacji” na teraźniejszość.

Przeniesienie sercem procesu psychoterapii

Niezależnie od tego jaką formę przyjmuje zjawisko przeniesienia, w niektórych podejściach terapeutycznych (np. w terapii psychodynamicznej) uważa się je za „serce procesu psychoterapii”. Zygmunt Freud twierdził wręcz, że pacjent/klient potrzebuje przeżyć te uczucia ponownie w relacji terapeutycznej (w zjawisku przeniesienia), aby uzmysłowić sobie ich istnienie i moc ich wpływu na własne motywacje i budowanie relacji z ludźmi. Przykładowo – omawiając w terapii zjawisko przeniesienia – można zorientować się, że nieświadomie traktujemy pewne osoby np. jako wrogie nam, powtarzając schemat relacji z „wrogim” rodzicem. Wgląd uzyskany dzięki analizie reakcji przeniesieniowych pozwala lepiej zrozumieć źródła własnych (niekiedy niezrozumiałych czy nie w pełni racjonalnych) zachowań, przepracować je i rozwinąć bardziej dojrzałe schematy funkcjonowania.

Terapeuta niczym katalizator

Freud opisywał mechanizm przeniesienia w analogii do zjawiska chemicznego: porównał osobę terapeuty do katalizatora, a efekty przeniesienia do wyższej temperatury, w której może dojść do transformacji objawów. Freud twierdził także, że zjawisko przeniesienia nie występuje jedynie w psychoterapii pomiędzy terapeutą i pacjentem/klientem. Twierdził, że pewne wzorce relacji są powszechnie powtarzane przez ludzi (powtórnie przeżywane) z wieloma osobami. Przykładowo, jeśli osoba, którą poznajemy w pewnych aspektach przypomina nam kogoś z przeszłości, mamy nieświadomą skłonność do przypisywania jej cech tej osoby, niezależnie od tego jaka ona w istocie jest. Można np. bardzo polubić kolegę, który przypomina naszego brata (jeśli lubiliśmy brata), lub czuć niechęć wobec koleżanki, która przypomina naszą siostrę (jeśli nie lubiliśmy siostry).

Podsumowanie

Przeniesienie jest naturalnym zjawiskiem w psychoterapii, a jego analiza i zrozumienie stanowi szansę na lepsze poznanie dotąd nieuświadomionych aspektów samego siebie, które niejako „poza naszą wiedzą” mogą kształtować nasze zachowania i wybory życiowe. Tym samym to szansa na wypracowanie skuteczniejszych i mniej uciążliwych schematów zachowań i relacji z ludźmi.

Opracował: mgr Grzegorz Mączka na podstawie: The Gale Encyclopedia of Psychology 2nd edition, Gale Group 2001

dr n. med. Grzegorz Mączka

Certyfikowany psychoterapeuta poznawczo-behawioralny Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, specjalista psycholog kliniczny, dydaktyk. W trakcie kursu Superwizor-Dydaktyk PTTPB.  Doświadczenie zawodowe… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również:
Co to jest kontrakt terapeutyczny?
15 marca 2016

Co to jest kontrakt terapeutyczny? To umowa między pacjentem, a psychoterapeutą określająca warunki współpracy oraz przyjęty sposób leczenia w ramach... »

Czym jest relacja terapeutyczna?
23 lutego 2016

Relacja terapeutyczna to wyrażanie i wzajemna wymiana uczuć oraz postaw w relacji pacjent-psychoterapeuta. W trakcie spotkań psychoterapeutycznych, kształtuje... »

Dlaczego psychoterapia może być pomocna?
9 września 2015

Każdy z nas może doświadczać różnego rodzaju problemów emocjonalnych i osobistych, z którymi trudno sobie poradzić samodzielnie lub przy pomocy wsparcia... »