Centrum Dobrej Terapii

Specjalistyczny ośrodek pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej.

Hormony tarczycy, a etiologia i leczenie zaburzeń psychicznych

Hormony produkowane przez gruczoł tarczowy (tarczycę), do których zalicza się tyroksyna (T4), przekształcana w organizmie do trójjodotyroniny (T3), oprócz działania ogólnoustrojowego, mają bardzo istotny wpływ na prawidłową funkcję ośrodkowego układu nerwowego. Biorą one udział w procesach rozwoju oraz dojrzewania mózgu, wpływają na metabolizm komórek nerwowych (neuronów), a w „dorosłym” mózgu dodatkowo, odgrywają istotną rolę w regulacji przekaźnictwa serotoninowego (poprzez zmianę aktywności receptorów) i noradrenergicznego (na drodze przekazywania sygnałów do wnętrza komórki nerwowej). Należy również dodać, że w ośrodkowym układzie nerwowym (zwłaszcza w tzw. układzie limbicznym) znajdują się liczne receptory dla T3. Wszystko to powoduje, że hormony tarczycy odgrywają bardzo istotną rolę w procesach regulacji nastroju oraz emocji. Z tego względu zarówno w przebiegu niedoczynności jak i nadczynności tarczycy może dojść do rozwoju albo nasilenia wcześniej występujących zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia lękowe, czy szybka zmiana faz w przebiegu choroby dwubiegunowej. Czasami objawy psychiatryczne mogą stanowić pierwsze oznaki zaburzeń czynności tarczycy, które mają jeszcze łagodny, subkliniczny charakter i nie wiążą się z występowaniem objawów ogólnomedycznych czy internistycznych. Z tego względu w ramach diagnostyki różnicowej, w procesie rozpoznawania np. depresji, nerwic lękowych lub stanów neurastenii, psychiatra zleca często wykonanie badań laboratoryjnych odzwierciedlających funkcję tarczycy, takich jak: TSH (stężenie tyreotropiny – hormonu podwzgórza, stymulującego funkcję tarczycy), poziom wolnych hormonów: ft3, ft4.

Dodanie preparatów hormonów tarczycy może również odgrywać istotną rolę w farmakoterapii zaburzeń psychicznych. Dowiedziono, że ich dołączenie do leków przeciwdepresyjnych może poprawić skuteczność leczenia depresji lekoopornej. Duże dawki tyroksyny bywają również stosowane w celu potencjalizacji leczenia stabilizującego nastrój w przebiegu choroby dwubiegunowej z szybką zmianą faz. Kolejnym aspektem jest włączanie hormonów tarczycy u pacjentów, u których leczenie psychiatryczne wywołało objawy niedoczynności tego gruczołu (np. niektóre przypadki leczenia solami litu).

Ze względu na liczne powiązania pomiędzy funkcjonowaniem tarczycy, a etiologią i leczeniem zaburzeń psychicznych, w czasie wizyty u psychiatry należy pamiętać o poinformowaniu lekarza o historii leczenia tarczycy, podejrzeniu choroby tarczycy czy też nieprawidłowych wynikach badań laboratoryjnych dotyczących funkcji tego gruczołu. Warto również zapytać lekarza psychiatrę o zasadność i zalecaną w danym przypadku częstotliwość wykonywania takich badań.

dr hab. n. med. Marcin Siwek

Doktor habilitowany nauk medycznych, specjalista psychiatra. Absolwent studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM. Kierownik  Zakładu Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii UJ… »

Inne artykuły:
Przeczytaj również:
Przeczytaj poprzedni wpis:
Hiperprolaktynemia – możliwe działanie niepożądane leczenia psychiatrycznego

W trakcie leczenia farmakologicznego zaburzeń psychicznych (podobnie jak w przypadku leczenia innych schorzeń) może czasem dochodzić do wystąpienia działań niepożądanych…...

Zamknij